Της Ελένης Μπεζιριάνογλου
Αρίνα Σαμπαλένκα, Αναστασία Ντραγκομίροβα, Μανίλα Εσπόζιτο, Μαρίνα Χατζηκώστα και Λίσα Ιτόγια δέχθηκαν το τελευταίο διάστημα σεξιστικά, ρατσιστικά ή προσβλητικά σχόλια για την εμφάνιση και την προσωπική τους ζωή. Τι αποκαλύπτουν οι ιστορίες τους για τον τρόπο που εξακολουθούμε να αντιμετωπίζουμε τις γυναίκες στον αθλητισμό.
Η Αρίνα Σαμπαλένκα είναι Νο1 στην παγκόσμια κατάταξη του τένις. Η Μανίλα Εσπόζιτο είναι Ολυμπιονίκης και πρωταθλήτρια Ευρώπης στην ενόργανη. Η Αναστασία Ντραγκομίροβα είναι πρωταθλήτρια του επτάθλου. Η Μαρίνα Χατζηκώστα, στα 17 της, διακρίνεται διεθνώς στη δισκοβολία. Η Λίσα Ιτόγια, στα 16, ήταν μία από τις πρωταγωνίστριες της Εθνικής Κορασίδων στο EuroBasket U16.
Κι όμως, μέσα σε λίγες ημέρες, η συζήτηση γύρω από όλες τους κατάφερε να φύγει από τα γήπεδα, τα ταπί, τους στίβους, τις βολές και τα σκορ.
Η μία ήταν «πολύ απασχολημένη» με τα social media και τις φωτογραφίες με μαγιό. Η άλλη πολύ βαμμένη όταν αγωνίζεται. Μια τρίτη πολύ χοντρή για να είναι αθλήτρια. Και δύο κορίτσια 16 και 17 ετών βρέθηκαν αντιμέτωπες με σχόλια [που αξιολογούν το χρώμα του δέρματός τους ως μη κατάλληλο για να εκπροσωπούν την Ελλάδα ή την Κύπρο.
Διαφορετικές γυναίκες, διαφορετικά αθλήματα, διαφορετικές ηλικίες, διαφορετικές χώρες. Αλλά πίσω από τις λεκτικές επιθέσεις υπάρχει ένα κοινό μοτίβο: στις γυναίκες αθλήτριες η επίδοση εξακολουθεί πολύ συχνά να μην είναι αρκετή. Μαζί της μπαίνουν προς αξιολόγηση το σώμα, η εμφάνιση, η θηλυκότητα, η προσωπική ζωή, ακόμη και η καταγωγή.
Αρίνα Σαμπαλένκα: «Περισσότερο τένις, λιγότερο κινητό»
Η Αρίνα Σαμπαλένκα πράγματι δεν διανύει την καλύτερη αγωνιστική περίοδό της. Μετά από ένα εντυπωσιακό ξεκίνημα στη σεζόν του 2026, η Νο1 τενίστρια στον κόσμο είδε τη φόρμα της να υποχωρεί, με πρόωρους αποκλεισμούς και ήττες που εύλογα γίνονται αντικείμενο αθλητικής κριτικής.
Μόνο που για ορισμένους η εξήγηση δεν βρισκόταν στο σερβίς, στα λάθη ή στην ψυχολογία της μέσα στο κορτ.
Βρισκόταν στο Instagram της.
Η Σαμπαλένκα, η οποία έχει εκατομμύρια followers, μοιράζεται συχνά στιγμές από τη ζωή της εκτός γηπέδου. Μετά τις τελευταίες εμφανίσεις της, followers άρχισαν να σχολιάζουν τις φωτογραφίσεις, τις συνεργασίες της με brands και τις φωτογραφίες της με μαγιό, υποστηρίζοντας ότι ασχολείται περισσότερο με την εικόνα της και λιγότερο με το τένις. «Περισσότερο τένις, λιγότερο κινητό», ήταν ένα από τα σχόλια, ενώ άλλο έκανε λόγο για «πολλές φωτογραφίες και λίγο τένις».
Φυσικά, ένας φίλαθλος μπορεί να κρίνει την αγωνιστική εικόνα της Σαμπαλένκα. Είναι μέρος του επαγγελματικού αθλητισμού. Αλλά από πότε μια φωτογραφία με μαγιό αποτελεί ένδειξη για το πόσο σοβαρά προπονείται μια αθλήτρια;
Το γεγονός ότι μια γυναίκα είναι επαγγελματίας αθλήτρια δεν σημαίνει ότι, όταν κλείσει η πόρτα του γηπέδου, οφείλει να εξαφανίζεται μέχρι τον επόμενο αγώνα της. Ούτε ότι κάθε κομμάτι της προσωπικής της ζωής πρέπει να ερμηνεύεται ως πιθανή αιτία μιας ήττας.
Αναστασία Ντραγκομίροβα: «Η βαμμένη λατέρνα»
Στην περίπτωση της Αναστασίας Ντραγκομίροβα δεν χρειάστηκαν φωτογραφίες από την προσωπική της ζωή. Αρκούσε το μακιγιάζ της μέσα στο γήπεδο.
Η Ελληνίδα πρωταθλήτρια των συνθέτων εμφανίστηκε στο Ευρωπαϊκό Πρωτάθλημα με ένα ιδιαίτερο γαλανόλευκο look στα μαλλιά και στο μακιγιάζ. Ανάμεσα στα θετικά σχόλια υπήρχαν και εκείνα που θεώρησαν ότι η εμφάνισή της ήταν κάτι που έπρεπε να αξιολογηθεί σε σχέση με την ιδιότητά της ως αθλήτριας.
Η ίδια απάντησε μέσω social media.
«Και κάτι τελευταίο, επειδή τελευταία βλέπω πολλά σχόλια…
Το να επιλέγω να φοράω μακιγιάζ, να φτιάχνω τα μαλλιά μου και να φροντίζω την εμφάνισή μου όταν μπαίνω στον αγωνιστικό χώρο είναι δική μου ανάγκη και δική μου επιλογή. Μου δίνει αυτοπεποίθηση, με κάνει να αισθάνομαι καλά και δεν αλλάζει στο παραμικρό το πόσο σκληρά αγωνίζομαι, πόσο ιδρώνω ή πόσο ματώνω για το άθλημά μου.
Το μακιγιάζ δεν με εμποδίζει να τρέχω, να πηδάω ή να κάνω ρίψεις. Δεν μειώνει ούτε την προσπάθειά μου ούτε την αξία μου ως αθλήτριας. Μπαίνω στο στάδιο για να ξεπεράσω τον εαυτό μου, όχι για να κριθώ για το αν φόρεσα μάσκαρα ή κραγιόν.
Όταν σχολιάζετε έτσι απλά από τον καναπέ σας, χωρίς να γνωρίζετε τίποτα, θα ήθελα να θυμάστε τι έχετε κάνει και τι έχετε καταφέρει εσείς οι ίδιοι».
Εξήγησε ότι το να περιποιείται τον εαυτό της και να βάφεται είναι μια προσωπική επιλογή που την κάνει να νιώθει όμορφα και της δίνει αυτοπεποίθηση. Και, κυρίως, ότι δεν αλλάζει τίποτα από την προσπάθεια που καταβάλλει ως αθλήτρια.
Αυτό θα έπρεπε να είναι αυτονόητο.
Μια γυναίκα μπορεί να αγωνίζεται βαμμένη. Μπορεί να αγωνίζεται άβαφη. Μπορεί να έχει μακριά νύχια, κοντά νύχια, περίτεχνα μαλλιά ή να μην έχει αφιερώσει ούτε ένα λεπτό στην εμφάνισή της.
Τίποτα από αυτά δεν κάνει τα βάρη ελαφρύτερα, τα μέτρα μικρότερα ή την προπόνηση λιγότερο σκληρή.
Μανίλα Εσπόζιτο: «Αν έχανε 10 κιλά θα ήταν καλύτερη»
Η Μανίλα Εσπόζιτο δεν είναι απλώς μία νεαρή αθλήτρια της ενόργανης. Είναι Ολυμπιονίκης και μία από τις σημαντικότερες αθλήτριες της γενιάς της στην Ιταλία.
Αυτό δεν εμπόδισε χρήστες των social media να σχολιάσουν το σώμα και το βάρος της έπειτα από βίντεο προπόνησης, προκαλώντας την αντίδραση ακόμη και της Ιταλικής Ομοσπονδίας Γυμναστικής, ο πρόεδρος της οποίας έκανε λόγο για «απρεπή περιστατικά body shaming».
Η Εσπόζιτο δεν μπήκε στη διαδικασία να απαντήσει στους λογαριασμούς που την έκριναν.
Απάντησε στο ταπί.
Στο Ευρωπαϊκό Πρωτάθλημα του Ζάγκρεμπ κατέκτησε ένα χρυσό και δύο ασημένια μετάλλια και στη συνέχεια είπε στην ANSA ότι τα σχόλια προφανώς δεν της άρεσαν, αλλά επέλεξε να μην τους δώσει την ικανοποίηση μιας διαδικτυακής απάντησης. «Εγώ νιώθω καλά με τον εαυτό μου και είναι χάρη στο σώμα μου που μπορώ να πετυχαίνω συγκεκριμένα αποτελέσματα», ήταν η ουσία της απάντησής της.
Είπε όμως και κάτι ακόμη πιο σημαντικό. Ότι εκείνη μπορεί να καταφέρνει να αφήνει τέτοια σχόλια να περνούν, αλλά ένα άλλο, πιο ευάλωτο κορίτσι ή αγόρι μπορεί να πληγωθεί βαθιά όταν γίνεται στόχος αποκλειστικά εξαιτίας της εμφάνισής του. Και ότι δεν είναι δυνατόν όλοι οι άνθρωποι να πρέπει να χωρέσουν σε ένα μοναδικό πρότυπο σώματος και ομορφιάς.
Και ίσως εδώ βρίσκεται μια από τις μεγαλύτερες αντιφάσεις στον τρόπο με τον οποίο κοιτάμε τα γυναικεία σώματα στον αθλητισμό: ακόμη και ένα σώμα που έχει χτιστεί για να εκτελεί κινήσεις που οι περισσότεροι από εμάς δεν θα μπορούσαμε ούτε να επιχειρήσουμε, εξακολουθεί να αξιολογείται με όρους «αρκετά λεπτή».
Μαρίνα Χατζηκώστα: «Το πόσο Κύπρια είμαι το δείχνουν τα αποτελέσματα και η ανθρωπιά μου»
Για τη Μαρίνα Χατζηκώστα, το χαρακτηριστικό που κάποιοι αποφάσισαν ότι είχε μεγαλύτερη σημασία από τις επιδόσεις της δεν ήταν ούτε το σώμα ούτε το μακιγιάζ της. Ήταν το χρώμα του δέρματός της.
Η ίδια μοιράστηκε την οικογενειακή της ιστορία σε ανάρτησή της στο facebook, αναφέροντας ότι έχει γεννηθεί από Νιγηριανό πατέρα και Πολωνή μητέρα και υιοθετήθηκε από τους Κύπριους γονείς της στη γέννα.
Η 17χρονη πρωταθλήτρια της δισκοβολίας, μετά τις διεθνείς επιτυχίες της με την Κύπρο, κατήγγειλε δημόσια ότι δέχεται ρατσιστικά σχόλια και επιθέσεις, φτάνοντας μάλιστα να ζητήσει παρέμβαση της Πολιτείας.
Αυτό το κορίτσι ένιωσε την ανάγκη να απαντήσει σε ανθρώπους που αμφισβητούσαν ουσιαστικά την κυπριακή της ταυτότητα.
«Μπορεί να μην έχω “κυπριακό αίμα” στις φλέβες μου, αλλά εγώ είμαι περήφανη Κύπρια», «όταν άκουσα για πρώτη φορά τον εθνικό μας ύμνο στην Ιταλία στο Ευρωπαϊκό Πρωτάθλημα Κ18, όπου και πήρα το χρυσό μετάλλιο, βούρκωσα από την περηφάνια που με επικρατούσε. Τώρα, στο Παγκόσμιο Πρωτάθλημα Κ20, που πήρα το χάλκινο μετάλλιο, κάθε στιγμή του αγώνα, σκεφτόμουν ότι ήθελα να βγάλω την χώρα μου ασπροπρόσωπη» και «Το πόσο “Κύπρια” είμαι, το δείχνουν τα αποτελέσματά μου και η ανθρωπιά μου»
Είναι 17 ετών. Και αντί η συζήτηση γύρω από ένα παιδί που διακρίνεται διεθνώς στον αθλητισμό να αφορά το ταλέντο, την προπόνηση και το μέλλον του, η ίδια αναγκάζεται να υπερασπιστεί δημοσίως το δικαίωμά της να εκπροσωπεί τη χώρ που θεωρεί πατρίδα της.
Λίσα Ιτόγια: «Λες και η αξία μου ως αθλήτρια καθορίζεται από το χρώμα του δέρματός μου»
Λίγες ημέρες νωρίτερα, ένα άλλο κορίτσι είχε χρειαστεί να γράψει σχεδόν το ίδιο πράγμα.
Η Λίσα Ιτόγια είναι μόλις 16 ετών. Γεννήθηκε και μεγάλωσε στην Ελλάδα, έχει νιγηριανή καταγωγή και το φετινό καλοκαίρι ήταν μία από τις πρωταγωνίστριες της Εθνικής Κορασίδων στο EuroBasket U16 Β’ Κατηγορίας.
Κι ενώ αγωνιζόταν με τη φανέλα της Εθνικής, δεχόταν ρατσιστικά μηνύματα.
«Οι μισοί Έλληνες μπορεί να με μισούν απλώς και μόνο επειδή έχω διαφορετικό χρώμα δέρματος. Μου λένε ότι δεν αξίζω να παίζω στην Ελλάδα, λες και η αξία μου ως αθλήτρια καθορίζεται από το χρώμα του δέρματός μου. Μπορείτε να με κρίνετε, να αμφιβάλλετε για μένα και να προσπαθήσετε να με ρίξετε, αλλά ποτέ δεν θα με καθορίσετε. Θα συνεχίσω να φοράω τη φανέλα της χώρας μου με περηφάνια».
Η Ιτόγια εξήγησε ότι θα μπορούσε να είχε επιλέξει να εκπροσωπεί τη Νιγηρία, αλλά επέλεξε τη χώρα στην οποία γεννήθηκε, μεγάλωσε και αποκαλεί σπίτι της.
Η υπόθεση προκάλεσε αντιδράσεις και ο Νίκος Γκάλης πήρε δημόσια θέση στο πλευρό της, γράφοντας πως για όσους αγωνίζονται με τη φανέλα της Εθνικής τα μόνα χρώματα που έχουν σημασία είναι το γαλανό και το λευκό.
Δεν είναι το ίδιο. Είναι όμως κομμάτια της ίδιας ιστορίας.
Προφανώς, το body shaming δεν είναι το ίδιο πράγμα με τον ρατσισμό. Ένα σχόλιο για το μακιγιάζ δεν έχει το ίδιο βάρος με μια επίθεση σε ένα 16χρονο παιδί λόγω του χρώματος του δέρματός του.
Το θέμα δεν είναι πια είναι πιο ακραία ή πιο σοβαρά. Σημασία έχει να αναγνωρίσουμε τον κοινό παρανομαστή: Σε όλες αυτές τις περιπτώσεις, η αθλήτρια παύει να αντιμετωπίζεται πρωτίστως ως αθλήτρια.
Το βλέμμα μετακινείται από το τι κάνει στο γήπεδο στο πώς δείχνει. Από την επίδοση στο σώμα. Από την προπόνηση στη φωτογραφία με μαγιό. Από την τεχνική στο μακιγιάζ. Και, στις πιο ακραίες περιπτώσεις, από το μετάλλιο στο χρώμα του δέρματος.
Δεν σημαίνει ότι οι γυναίκες αθλήτριες βρίσκονται υπεράνω κριτικής.
Η Σαμπαλένκα μπορεί να κάνει έναν κακό αγώνα. Η Ντραγκομίροβα μπορεί να έχει μια κακή επίδοση. Η Εσπόζιτο μπορεί να κάνει ένα λάθος σε μια άσκηση. Η Ιτόγια μπορεί να αστοχήσει και η Χατζηκώστα να κάνει μια κακή βολή.
Αυτά είναι αθλητισμός. Και γι’ αυτά μπορούν και πρέπει να κρίνονται όπως όλοι οι αθλητές.
Το μαγιό, το κραγιόν, τα κιλά και το χρώμα του δέρματος, όμως, δεν είναι αγωνιστικά στατιστικά.
Τα δεδομένα δείχνουν ότι δεν μιλάμε απλώς για μερικούς «κακούς» commenters
Το 2022 η World Athletics παρακολούθησε περισσότερα από 427.000 posts και σχόλια που αφορούσαν αθλητές και αθλήτριες στο Παγκόσμιο Πρωτάθλημα του Όρεγκον. Σχεδόν το 60% της καταγεγραμμένης κακοποίησης στρεφόταν εναντίον γυναικών, ενώ το 36% των επιθέσεων που εντοπίστηκαν ήταν σεξιστικές ή σεξουαλικοποιημένες και στόχευαν στη συντριπτική τους πλειονότητα γυναίκες.
Έναν χρόνο νωρίτερα, στη μελέτη της ίδιας ομοσπονδίας για τους Ολυμπιακούς Αγώνες του Τόκιο, οι γυναίκες είχαν δεχθεί το 87% της καταγεγραμμένης διαδικτυακής κακοποίησης. Μάλιστα, σχεδόν τα δύο τρίτα του συνόλου των επιθέσεων είχαν συγκεντρωθεί σε μόλις δύο αθλήτριες, και οι δύο μαύρες.
Η εικόνα δεν παραμένει ακριβώς ίδια με τα χρόνια. Η τετραετής ανάλυση της World Athletics δείχνει ότι η διαφορά μεταξύ ανδρών και γυναικών έχει σταδιακά περιοριστεί: στο Παρίσι το 2024 ο συνολικός όγκος της καταγεγραμμένης κακοποίησης ήταν σχεδόν μοιρασμένος ανάμεσα στα δύο φύλα. Αυτό όμως δεν εξαφανίζει το έμφυλο στοιχείο. Στους Αγώνες του Παρισιού, το 13% της κακοποίησης που εντοπίστηκε ήταν σεξουαλικής φύσης και το 17% σεξιστικής, ενώ το 18% ήταν ρατσιστικό.
Το ίδιο μοτίβο εμφανίζεται και σε άλλα αθλήματα. Στο Παγκόσμιο Κύπελλο Γυναικών της FIFA το 2023 παρακολουθήθηκαν οι λογαριασμοί 697 ποδοσφαιριστριών και αναλύθηκαν εκατομμύρια αναρτήσεις και σχόλια. Περίπου μία στις πέντε παίκτριες δέχθηκε κάποια μορφή διακριτικής κακοποίησης.
Οι αριθμοί δεν χρειάζεται να μας πείσουν ότι κάθε γυναίκα αθλήτρια δέχεται περισσότερο hate από κάθε άνδρα αθλητή. Δεν είναι τόσο απλό. Μας δείχνουν όμως κάτι άλλο: ότι όταν η επίθεση έχει ως στόχο μια γυναίκα, η σεξουαλικότητα, το σώμα και η φυλή παραμένουν πολύ εύκολα όπλα εναντίον της.
Και μερικές φορές δεν χρειάζεται καν να γραφτεί ένα σχόλιο. Αρκεί μια κάμερα
Υπάρχει, όμως, και ένας πολύ πιο αθόρυβος τρόπος με τον οποίο μαθαίνουμε να κοιτάμε τις γυναίκες στον αθλητισμό. Ο τρόπος με τον οποίο μας τις δείχνουν.
Τον Ιούνιο του 2026, η European Broadcasting Union (EBU) σε συνεργασία με την European Athletics δημοσίευσε νέες οδηγίες για την τηλεοπτική κάλυψη του γυναικείου στίβου με έναν ασυνήθιστα ξεκάθαρο στόχο: να αντιμετωπιστεί η σεξουαλικοποίηση των αθλητριών στις αθλητικές μεταδόσεις.
Το «Raising the Bar» δημιουργήθηκε με τη συμμετοχή και τις εμπειρίες Ολυμπιονικών και δίνει πρακτικές κατευθύνσεις σε σκηνοθέτες, cameramen και broadcasters για το πώς μπορούν να καταγράφουν μια αθλήτρια αναδεικνύοντας τη δύναμη και την τεχνική της, χωρίς να τη μετατρέπουν σε σώμα προς κατανάλωση. Οι οδηγίες αφορούν μεταξύ άλλων την αποφυγή λήψεων και γωνιών που μπορεί να είναι σεξουαλικοποιημένες ή να εστιάζουν άσκοπα στο σώμα της αθλήτριας, χωρίς να προσφέρουν τίποτα στην κατανόηση της αθλητικής προσπάθειας.
Το ότι το 2026 χρειάζεται να εξηγηθεί στους ανθρώπους που κινηματογραφούν επαγγελματικό αθλητισμό ότι μια γυναίκα που ετοιμάζεται να πηδήξει επί κοντώ δεν βρίσκεται εκεί για να δούμε τους γλουτούς της είναι από μόνο του ενδεικτικό.
Γιατί το πρόβλημα δεν αρχίζει και δεν τελειώνει σε έναν ανώνυμο λογαριασμό που γράφει «είσαι χοντρή».
Χτίζεται και μέσα από τον τρόπο που επί δεκαετίες παρουσιάζουμε τις γυναίκες στον αθλητισμό. Ποιο πλάνο επιλέγουμε. Ποια φωτογραφία γίνεται thumbnail. Ποια ερώτηση θα κάνουμε μετά τον αγώνα. Πότε η εμφάνιση μιας αθλήτριας γίνεται είδηση ενώ η αντίστοιχη εμφάνιση ενός άνδρα αθλητή δεν θα απασχολούσε κανέναν.
Ας κοιτάξουμε, επιτέλους, το σκορ
«Πολύ χοντρή».
«Πολύ βαμμένη».
«Πολύ απασχολημένη με το Instagram».
«Δεν είναι αρκετά Ελληνίδα».
«Δεν είναι αρκετά Κύπρια».
Πέντε γυναίκες χρειάστηκε μέσα σε λίγες ημέρες να ακούσουν ή να διαβάσουν κάποια εκδοχή αυτών των φράσεων. Οι δύο από αυτές είναι παιδιά.
Δεν χρειάζεται να συμφωνούμε με κάθε επιλογή μιας αθλήτριας. Δεν χρειάζεται να μας αρέσει το μακιγιάζ της, το μαγιό της, ο λογαριασμός της στο Instagram ή ο τρόπος με τον οποίο επιλέγει να παρουσιάζει τον εαυτό της.
Στον αθλητισμό υπάρχουν ήδη αρκετά πράγματα για να κρίνουμε. Υπάρχουν χρόνοι. Υπάρχουν πόντοι. Υπάρχουν εκατοστά. Υπάρχουν βολές, άλματα, αστοχίες, νίκες, ήττες, ρεκόρ και μετάλλια.
Ας ξεκινήσουμε από αυτά. Και, για τις αθλήτριες, ας μείνουμε επιτέλους σε αυτά.
